Đất chai cứng, cây chậm lớn: Bà con nên cải tạo đất như thế nào?

Sau nhiều năm canh tác, không ít bà con gặp tình trạng đất ngày càng cứng, cuốc lên thành từng tảng, tưới nước mãi không thấm. Có ruộng vừa mưa xong thì nước đọng, nhưng chỉ nắng vài hôm là mặt đất lại khô nứt.

Trên nền đất như vậy, cây thường chậm lớn, bộ rễ yếu, lá dễ vàng và khả năng hấp thu phân bón cũng giảm. Bà con càng bón nhiều, chi phí càng tăng nhưng cây vẫn không phát triển như mong muốn.

Vậy đất chai cứng bắt nguồn từ đâu và làm thế nào để cải tạo hiệu quả? Hãy cùng Thành Châu tìm hiểu từng bước trong bài viết dưới đây

Nguyên nhân khiến đất chai cứng, nứt nẻ.

Đất chai cứng không xuất hiện chỉ sau một vài ngày. Đây thường là kết quả của quá trình canh tác liên tục trong nhiều vụ nhưng đất chưa được nghỉ ngơi và phục hồi đúng cách.

Một số nguyên nhân bà con thường gặp gồm:

• Sử dụng phân bón chưa cân đối trong thời gian dài.
• Ít bổ sung phân chuồng hoai mục và các nguồn hữu cơ cho đất.
• Không hoàn trả rơm rạ, thân lá và phụ phẩm sau thu hoạch.
• Làm đất hoặc đưa máy móc vào ruộng khi đất còn quá ướt.
• Tưới quá nhiều nước nhưng hệ thống thoát nước không tốt.
• Đất thường xuyên để trống, không được che phủ dưới trời nắng.

Khi những tình trạng này kéo dài, đất mất dần độ tơi xốp. Những khoảng trống giúp giữ nước, giữ không khí và tạo đường đi cho rễ cũng bị thu hẹp.

Lúc này, rễ cây khó đâm sâu xuống đất. Cây không hút được nước và dinh dưỡng hiệu quả nên rất dễ còi cọc, vàng lá hoặc suy yếu khi thời tiết thay đổi.

Làm sao biết đất đang bị chai cứng?

Bà con không nhất thiết phải có máy móc phức tạp mới nhận biết được tình trạng của đất. Chỉ cần quan sát kỹ ngoài ruộng hoặc trong vườn, chúng ta có thể phát hiện một số dấu hiệu khá rõ.

Đất có thể đang bị chai cứng nếu:

• Mặt đất thường xuyên đóng thành lớp váng sau khi tưới.
• Nước lâu thấm hoặc đọng thành từng vũng.
• Khi cuốc lên, đất đóng thành những tảng lớn và khó bóp vụn.
• Rễ cây ngắn, ít rễ tơ và chủ yếu nằm gần mặt đất.
• Cây dễ héo vào buổi trưa dù đất vẫn còn ẩm.
• Bón phân nhiều nhưng cây phản ứng chậm.
• Sau mưa, cây dễ vàng lá hoặc chậm phục hồi.

Bà con nên kiểm tra ở nhiều vị trí khác nhau. Có những ruộng chỉ bị nén ở lối đi, chỗ máy móc thường xuyên di chuyển hoặc một lớp đất nằm sâu phía dưới.

Cải tạo đất cần bắt đầu từ đâu?

Muốn cải tạo đất hiệu quả, bà con không nên chỉ tập trung vào việc bón thêm một loại phân nào đó. Đất cần được chăm sóc đồng thời về độ tơi xốp, chất hữu cơ, độ ẩm và hệ vi sinh vật.

Dưới đây là những bước quan trọng bà con có thể thực hiện.

Khơi thông hệ thống thoát nước

Nếu ruộng thường xuyên bị đọng nước, việc đầu tiên là kiểm tra lại rãnh thoát.

Rễ cây cũng cần không khí để phát triển. Đất bị ngập trong thời gian dài sẽ thiếu oxy, khiến rễ yếu, dễ thối và giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng.

Vào mùa mưa, bà con nên làm rãnh thông thoáng, lên luống đủ cao và hạn chế để nước tồn tại lâu quanh gốc cây.

Làm đất đúng thời điểm

Không nên cày xới hoặc đưa máy móc xuống ruộng khi đất còn quá ướt. Việc này có thể làm đất bị nén chặt hơn.

Bà con nên chờ đến khi đất có độ ẩm vừa phải, sau đó mới tiến hành xới hoặc phá lớp đất cứng. Với cây lâu năm, chỉ nên xới nhẹ quanh vùng rễ hoạt động, tránh cuốc sâu làm đứt các rễ lớn.

Bổ sung nguồn hữu cơ đã hoai mục

Phân chuồng đã ủ hoai, phân compost và phụ phẩm nông nghiệp đã được xử lý là những nguồn hữu cơ có ích cho đất.

Chất hữu cơ vừa giúp đất tơi xốp hơn, vừa tạo nguồn thức ăn cho các vi sinh vật có lợi sinh sống và phát triển.

Tuy nhiên, bà con không nên bón trực tiếp phân chuồng còn tươi hoặc vùi quá nhiều thân lá chưa được xử lý sát bộ rễ. Nguyên liệu chưa hoai có thể sinh nhiệt, tạo mùi và làm cây non bị ảnh hưởng.

Che phủ bề mặt đất

Bà con có thể tận dụng rơm sạch, cỏ khô hoặc vật liệu phù hợp để che phủ quanh luống và quanh gốc.

Lớp che phủ giúp hạn chế đất bị nắng chiếu trực tiếp, giảm đóng váng sau tưới và giữ độ ẩm ổn định hơn. Khi đất không quá khô hoặc quá nóng, hệ vi sinh vật trong đất cũng có điều kiện hoạt động thuận lợi hơn.

Vi sinh vật có vai trò gì trong quá trình cải tạo đất?

Trong đất có rất nhiều vi sinh vật mà mắt thường không nhìn thấy. Một số nhóm vi sinh vật có lợi tham gia vào quá trình phân giải chất hữu cơ và góp phần tạo nên môi trường đất thuận lợi hơn cho bộ rễ.

Tuy nhiên, vi sinh vật không thể hoạt động tốt nếu đất quá khô, ngập nước kéo dài hoặc không có nguồn hữu cơ phù hợp.

Vì vậy, bà con nên hiểu rằng sử dụng phân bón vi sinh là một phần của quá trình cải tạo đất. Muốn đạt hiệu quả tốt hơn, chúng ta vẫn cần kết hợp làm đất, bổ sung hữu cơ và quản lý nước hợp lý.

Sau khi đất đã được khơi thông, bổ sung hữu cơ và điều chỉnh độ ẩm, bà con có thể sử dụng phân bón vi sinh Thành Châu trong khâu làm đất hoặc chăm sóc vùng rễ theo đúng hướng dẫn trên bao bì.

Sản phẩm giúp bổ sung nguồn vi sinh vật có ích, hỗ trợ quá trình phân giải chất hữu cơ và góp phần tạo môi trường thuận lợi cho bộ rễ phát triển.

Đối với rơm rạ, thân lá hoặc phân chuồng cần xử lý trước khi đưa vào đất, bà con có thể sử dụng EM Thành Châu theo hướng dẫn kỹ thuật để hỗ trợ quá trình xử lý nguyên liệu hữu cơ.

Những điều bà con cần lưu ý khi sử dụng sản phẩm vi sinh

Vi sinh vật là những sinh vật sống nên không phải cứ sử dụng thật nhiều là hiệu quả sẽ tăng nhanh.

Khi dùng sản phẩm vi sinh, bà con cần lưu ý:

• Sử dụng đúng lượng và đúng cách được ghi trên bao bì.
• Không tự ý pha đặc hơn với mong muốn đất nhanh tốt.
• Hạn chế sử dụng khi đất đang quá khô hoặc ngập nước.
• Không tự trộn với thuốc trừ nấm hoặc chất có tính sát khuẩn.
• Nên sử dụng vào thời điểm mát và giữ độ ẩm phù hợp cho đất.
• Bảo quản sản phẩm theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Nếu cần sử dụng cùng các sản phẩm khác, bà con nên hỏi cán bộ kỹ thuật trước khi phối trộn.

Cải tạo đất có thể thấy hiệu quả ngay không?

Đất đã bị chai cứng trong nhiều năm khó có thể tơi xốp hoàn toàn chỉ sau một lần xử lý.

Bà con nên kiên trì cải tạo qua từng vụ, đồng thời theo dõi những thay đổi như:

• Nước tưới thấm nhanh hơn hay chưa.
• Mặt đất còn đóng váng nhiều không.
• Đất có dễ cuốc và dễ bóp vụn hơn không.
• Rễ non có phát triển nhiều hơn không.
• Cây có phục hồi nhanh hơn sau mưa hoặc nắng nóng không.
• Lượng phân bón sử dụng có đem lại hiệu quả tốt hơn không.

Bà con có thể chọn một khu vực nhỏ để áp dụng trước, chụp ảnh và ghi lại tình trạng đất sau mỗi khoảng thời gian. Cách làm này giúp chúng ta nhìn rõ sự thay đổi và điều chỉnh quy trình phù hợp hơn.

Cùng Thành Châu chăm đất khỏe, nuôi cây bền

Muốn cây phát triển khỏe, trước hết cần tạo được một nền đất tốt. Cải tạo đất không phải câu chuyện của riêng một vụ mùa mà là quá trình chăm sóc lâu dài.

Sự kết hợp giữa làm đất đúng cách, quản lý nước, bổ sung hữu cơ và sử dụng giải pháp vi sinh phù hợp sẽ giúp đất dần phục hồi, bộ rễ có điều kiện phát triển và cây sử dụng dinh dưỡng hiệu quả hơn.

Nếu ruộng hoặc vườn nhà mình đang gặp tình trạng đất chai cứng, nước lâu thấm, cây chậm lớn hoặc bón phân kém hiệu quả, bà con có thể gửi cho Thành Châu:

• Loại cây đang trồng.
• Tuổi cây và diện tích canh tác.
• Hình ảnh mặt đất và bộ rễ.
• Tình trạng tưới tiêu.
• Những loại phân đã sử dụng gần đây.

Đội ngũ Thành Châu sẽ cùng bà con xem xét tình trạng thực tế và tư vấn các sản phẩm cũng như lên quy trình phục hồi đất để bà con có thể canh tác một cách thuận lợi nhất.

Thành Châu – Xanh sạch bội thu, ngon ngọt lạ thường.